Pogorszenie słuchu często postępuje stopniowo, przez co jego wczesne objawy mogą pozostawać niezauważone. Trudności w rozumieniu mowy bywają początkowo wiązane ze zmęczeniem, hałasem otoczenia lub niewyraźną artykulacją rozmówcy. Towarzyszące im szumy uszne, uczucie zatkania ucha czy zawroty głowy mogą wskazywać na różne zaburzenia wymagające diagnostyki. Ustalenie przyczyny dolegliwości wymaga odpowiedniej oceny lekarskiej.
Z tego artykułu dowiesz się
- Jakie wykształcenie ma audiolog i czym różni się od protetyka słuchu?
- Z jakimi objawami zgłosić się do audiologa?
- Jakie badania słuchu wykonuje się podczas diagnostyki audiologicznej?
- Kiedy konsultacja audiologiczna jest pilna?
Audiolog to lekarz, który diagnozuje i leczy zaburzenia słuchu oraz zaburzenia równowagi związane z uchem wewnętrznym. Do jego zadań należy ustalenie rodzaju i stopnia niedosłuchu oraz ocena przyczyny szumów usznych i zawrotów głowy. Na podstawie wyników badań audiolog planuje również leczenie lub rehabilitację słuchu u dzieci i dorosłych.
Wykształcenie audiologa i różnica między lekarzem a protetykiem słuchu
Audiolog jest lekarzem, który po studiach medycznych uzyskał specjalizację z audiologii i foniatrii. Wielu audiologów ma również specjalizację z otorynolaryngologii, więc łączy ocenę funkcji słuchu z badaniem laryngologicznym ucha, nosa i gardła. Tak wygląda to także w naszym zespole, w którym audiolodzy przyjmujący w Krajmed są jednocześnie foniatrami, a część z nich laryngologami.
Protetyk słuchu pełni natomiast inną funkcję. Dobiera i dopasowuje aparaty słuchowe, prowadzi ich regulację oraz uczy pacjenta obsługi urządzenia. Protetyk nie jest lekarzem, z tego powodu nie stawia rozpoznania i nie prowadzi leczenia farmakologicznego. W przypadku nowego lub nasilającego się niedosłuchu pierwszym krokiem powinna być konsultacja lekarska, zanim zapadnie decyzja o aparacie.
Objawy, z którymi warto zgłosić się do specjalisty od słuchu
Najczęstszym powodem wizyty jest stopniowe pogorszenie słuchu. Osoba z niedosłuchem często prosi o powtórzenie wypowiedzi, podgłaśnia telewizor albo gorzej rozumie mowę w hałaśliwym otoczeniu, na przykład w restauracji. Takie zmiany zwykle narastają latami, zanim chory sam je zauważy.
Drugą dużą grupę objawów stanowią szumy uszne, czyli odczuwanie piszczenia, buczenia lub dzwonienia bez wyraźnego, zewnętrznego źródła dźwięku. Sam szum jest objawem towarzyszącym innym stanom chorobowym. Wśród jego przyczyn wymienia się m.in. uszkodzenie komórek słuchowych ślimaka, przewlekłe narażenie na hałas, nadmiar woskowiny oraz działanie leków ototoksycznych. Więcej o mechanizmach i leczeniu szumów piszemy na stronie poświęconej audiologii w naszym centrum.
Audiolog konsultuje też zawroty głowy, uczucie zatkania ucha oraz nadwrażliwość na dźwięki. Ten ostatni problem obejmuje m.in. mizofonię i fonofobię, w których dźwięki obojętne dla innych osób wywołują silny dyskomfort.
Badania słuchu wykonywane podczas diagnostyki audiologicznej
Wywiad i badanie uszu stanowią dopiero początek diagnostyki. Lekarz dobiera następnie badania słuchu do objawów i wieku pacjenta, gdyż każde z nich ocenia inny odcinek drogi słuchowej. W Krajmed wykonujemy badania słuchu u dzieci i dorosłych, które obejmują poniższe metody.
| Badanie | Co ocenia | Udział pacjenta | Czas trwania |
|---|---|---|---|
| Audiometria tonalna | Próg słyszenia dźwięków o różnej częstotliwości, typ i stopień niedosłuchu | Wymagany, pacjent sygnalizuje usłyszenie dźwięku | Zależny od współpracy pacjenta |
| Audiometria słowna | Zdolność rozumienia mowy przy różnym natężeniu | Wymagany, pacjent powtarza usłyszane słowa | Około 1 godziny |
| Audiometria impedancyjna (tympanometria) | Podatność błony bębenkowej, ciśnienie w uchu środkowym, odruch strzemiączkowy | Niewymagany, badanie obiektywne | Kilka minut |
| Otoemisja akustyczna (DPOAE, TEOAE) | Czynność komórek rzęsatych zewnętrznych ślimaka | Niewymagany, badanie obiektywne | Zwykle kilka minut |
Wyniki pojedynczego badania rzadko wystarczają do rozpoznania. Audiogram wskazuje na przykład stopień niedosłuchu, tympanometria pozwala natomiast odróżnić niedosłuch przewodzeniowy od uszkodzenia ucha wewnętrznego. Badania obiektywne mają szczególne znaczenie u małych dzieci, które nie są w stanie współpracować podczas audiometrii tonalnej.
Audiolog dziecięcy a trudności w nauce i rozwoju mowy
U dzieci niedosłuch rzadko objawia się wprost. Częściej przejawia się problemami z koncentracją na lekcji, opóźnionym rozwojem mowy albo trudnościami w nauce, zwłaszcza języków obcych. Dziecko z niewielkim ubytkiem słuchu może przy tym prawidłowo reagować na głośne dźwięki, co utrudnia rodzicom dostrzeżenie problemu.
Otoemisja akustyczna sprawdza się u najmłodszych pacjentów, gdyż przebiega bez ich aktywnego udziału. Pomiar jest najszybszy i najbardziej wiarygodny, gdy dziecko śpi lub spokojnie odpoczywa. Przy nawracających infekcjach uszu albo przeroście migdałka diagnostykę audiologiczną uzupełnia często wizyta u laryngologa dziecięcego.
Stany wymagające pilnej konsultacji z audiologiem
Część objawów nie powinna czekać na planową wizytę. Dotyczy to przede wszystkim nagłego pogorszenia słuchu w jednym lub obu uszach oraz nagłego pojawienia się szumu albo pisku. Podobnie należy traktować utratę słuchu po narażeniu na silny hałas, czyli uraz akustyczny. W takich sytuacjach czas od wystąpienia objawów do rozpoczęcia leczenia może wpływać na możliwość poprawy słuchu.
Do audiologa powinna zgłosić się także osoba, która nie odnosi wyraźnej korzyści z aparatów słuchowych mimo wcześniej rozpoznanego niedosłuchu. Przyczyną może być zmiana stopnia niedosłuchu, nieprawidłowe ustawienie aparatu albo inny problem, który da się ustalić dopiero w ponownej diagnostyce.
Leczenie po diagnozie i przebieg wizyty w Krajmed
Sposób leczenia zależy od przyczyny zaburzeń. W części przypadków wystarcza leczenie choroby podstawowej, takie jak usunięcie woskowiny, leczenie infekcji ucha czy wyrównanie ciśnienia tętniczego. Przy współistniejącym niedosłuchu lekarz może zalecić aparaty słuchowe, które wzmacniają dźwięki otoczenia i zmniejszają odczuwanie szumu. Nie istnieje natomiast lek usuwający szumy uszne, a farmakoterapia ma w tym przypadku charakter jedynie wspomagający.
Konsultacje audiologiczne w Krajmed odbywają się prywatnie i nie wymagają skierowania. Przyjmujemy pacjentów w przychodni przy ul. Jana Sebastiana Bacha 2 w Warszawie. Wizytę możesz zarezerwować poprzez wypełnienie formularza rejestracji online albo telefonicznie.
Najczęściej zadawane pytania
Czy na prywatną wizytę u audiologa w Warszawie potrzebne jest skierowanie?
Na prywatną konsultację audiologiczną skierowanie nie jest potrzebne. Inaczej wygląda to przy wizycie finansowanej przez NFZ, na którą skierowanie trzeba mieć.
Czym audiolog różni się od laryngologa?
Laryngolog zajmuje się chorobami ucha, nosa, gardła i krtani, w tym ich leczeniem zabiegowym. Audiolog koncentruje się na funkcji słuchu i równowagi, ocenia wyniki specjalistycznych badań słuchu oraz planuje leczenie i rehabilitację niedosłuchu. Wielu lekarzy ma obie specjalizacje.
Jak przygotować się do badania słuchu u audiologa?
Przed audiometrią pacjent powinien być wypoczęty i unikać głośnych dźwięków, bo narażenie na hałas może przejściowo zmienić wynik. U osób noszących aparaty słuchowe badanie odbywa się bez nich, choć same aparaty można zabrać, aby omówić z lekarzem ich działanie.
Czy szumy uszne mogą minąć same?
Szumy pojawiające się po krótkim narażeniu na hałas, na przykład po koncercie, często ustępują. Utrzymujący się lub nagle powstały szum należy jednak skonsultować z lekarzem, ponieważ może być objawem niedosłuchu albo innej choroby.
Od jakiego wieku można zbadać słuch dziecka?
Słuch można badać już u noworodków. Otoemisja akustyczna przebiega bez współpracy dziecka, dlatego stosuje się ją w przesiewowych badaniach słuchu niemowląt.