W Centrum Medycznym Krajmed w Warszawie na Służewie doskonale wiemy, że wysiękowe zapalenie ucha (otitis media z wysiękiem), choć bywa bezbolesne, stanowi przyczynę niedosłuchu wpływającą zwłaszcza na rozwój mowy u małych dzieci oraz na jakość życia osób dorosłych. Wysiękowe zapalenie ucha środkowego jest częstą chorobą wieku dziecięcego, lecz wysiękowe zapalenie dotyka także dorosłych. Istota choroby polega na obecności płynu lub obecności wysięku w jamie bębenkowej bez typowych ostrych objawów infekcyjnych.
Przyczyny i mechanizm powstawania wysięku w jamie bębenkowej
Wysiękowe zapalenie ucha środkowego należy odróżnić od ostrego zapalenia ucha środkowego. W przypadku WZUŚ stan zapalny jest zazwyczaj jałowy lub o małym nasileniu. Głównym winowajcą jest nieprawidłowy mechanizm wentylacji ucha środkowego, wynikający z dysfunkcji trąbki słuchowej.
Trąbka słuchowa (Eustachiusza) odpowiada za wyrównanie ciśnienia pomiędzy jamą bębenkową a nosogardłem. Kiedy jej praca jest utrudniona — na przykład w wyniku alergii, obrzęku po infekcji górnych dróg oddechowych lub, co często obserwujemy u dzieci starszych i w wieku przedszkolnym, przez przerost migdałka gardłowego — dochodzi do powstania w jamie bębenkowej ujemnego ciśnienia. To z kolei prowadzi do przesączania się płynu w jamie bębenkowej i rozwoju zapalenia wysiękowego. Wśród najczęstszych przyczyn dysfunkcji trąbki słuchowej należy szukać problemów w nosogardle, gdzie migdałka gardłowego może blokować jej ujście.
Objawy wysiękowego zapalenia ucha – co powinno zaniepokoić?
Ponieważ wysiękowe zapalenie ucha przebiega bez wyraźnego bólu ucha (który jest typowy dla ostrego zapalenia), objawy wysiękowego zapalenia ucha są subtelne i łatwe do przeoczenia.
Głównym objawem jest pogorszenie słuchu o charakterze przewodzeniowym lub, rzadko, mieszanym. To upośledzenie słuchu prowadzi do zaburzenia słuchu, co u małych pacjentów manifestuje się problemami w nauce, opóźnionym rozwój mowy lub częstym proszeniem o powtórzenie polecenia.
Wysiękowe zapalenie ucha u osób dorosłych
U osób dorosłych wysiękowe zapalenie objawia się przede wszystkim:
- Uczuciem pełności lub uczucia zalegania w uchu środkowym.
- Szumy uszne (tinnitus) – to jeden z najczęściej zgłaszanych objawów.
- Niekiedy pacjenci odczuwają także zawroty głowy lub zaburzenia równowagi. Choć ból ucha może się sporadycznie pojawić, nie jest on dominującym symptomem zapalenia ucha środkowego.
Diagnostyka ucha środkowego – od otoskopii do tympanometrii
W Krajmedzie zawsze stawiamy na precyzyjną diagnostykę ucha środkowego, która jest kluczowa dla wdrożenia odpowiedniego planu terapii.
- Badanie otoskopowe: Laryngolog ocenia stan błony bębenkowej. W badaniu otoskopowym często stwierdzamy wciągnięcie błony bębenkowej, widoczność linii płynu (tzw. widocznego poziomu płynu) lub pęcherzyków powietrza za zachowaną błoną bębenkową. Przewlekły proces zapalny może prowadzić do pogrubienia błony bębenkowej oraz zmian bliznowatych. Musimy odróżnić to od problemów ucha zewnętrznego czy przewodu słuchowego.
- Badanie słuchu: Wykonujemy kompleksowe badanie słuchu, w tym audiometrię i tympanometrię. Kluczowa jest tympanometria. W badaniu tympanometrycznym zwykle stwierdza się krzywą płaską (typ B) lub ujemne ciśnienie (typ C), co jest silnym dowodem na obecność płynu w uchu środkowym.
Leczenie wysiękowego zapalenia ucha – kiedy interwencja jest niezbędna?
Plan leczenia wysiękowego zapalenia ucha zależy od czasu trwania zapalenia ucha, nasilenia upośledzenia słuchu oraz przyczyn. Warto pamiętać, że leczenia ostrego zapalenia ucha jest inne niż postępowanie w przypadku wysięku.
Leczenie zachowawcze i farmakologiczne
W pierwszej kolejności, a zwłaszcza w przypadku dzieci, stosujemy leczenie zachowawcze. Obejmuje ono monitorowanie oraz leki mające na celu poprawę drożności trąbki słuchowej. Nie stosujemy antybiotyków, ponieważ wysiękowe zapalenie nie jest pierwotnie infekcją bakteryjną. W przypadku zapalenia wysiękowego leczenie farmakologiczne wspiera wyrównanie ciśnienia. Leki przeciwzapalne mogą być stosowane pomocniczo. W przypadku utrzymującego się płynu i braku poprawy po 3 miesiącach, nasi specjaliści rozważają leczenie zabiegowe.
Leczenie zabiegowe – dreny wentylacyjne
Leczenie chirurgiczne zalecane jest, gdy płyn i niedosłuch utrzymują się pomimo leczenia zachowawczego. Leczenie zabiegowe ma na celu usunięcie płynu w jamie bębenkowej i zapewnienie wentylacji.
Procedurą z wyboru jest nacięcie błony bębenkowej (paracenteza) połączone z odessaniem wysięku oraz założeniem drenu wentylacyjnego (grommeta). Dren wentylacyjny zapewnia wyrównanie ciśnienia w uchu środkowym, co pozwala na regenerację śluzówki i powrót słuchu. U najmłodszych pacjentów, aby zapobiec nawrotom choroby, często łączymy to z usunięciem migdałka gardłowego.
Jeśli martwi Cię pogorszenie słuchu, szumy uszne lub podejrzewasz u siebie lub swojego dziecka wysiękowe zapalenie ucha środkowego, nie zwlekaj. W Krajmedzie w Warszawie na Służewie nasi laryngolodzy i audiolodzy są gotowi przeprowadzić szczegółową diagnostykę ucha środkowego i wdrożyć skuteczne leczenie wysiękowego zapalenia ucha, aby przywrócić prawidłowe słyszenie.
Skontaktuj się z nami i umów się na wizytę kontrolną – fachowa pomoc specjalistów Krajmed to najlepsza droga do zdrowia Twojego słuchu.