Badania Ortopedyczne

Densytometria

Densytometria

Jest jedynym badaniem mogącym potwierdzić lub wykluczyć osteoporozę i ocenić ryzyko zachorowania (wykonywane pacjentom od 17 roku życia). Jest badaniem bezbolesnym, podobnie jak USG i RTG. Dawka promieniowania jest minimalna. Tylko densytometria kręgosłupa i szyjek kości udowych umożliwia ocenę ryzyka złamań i podjęcie decyzji o leczeniu. Badania przedramienia ani pięty nie są zalecane i nie można na ich podstawie postawić diagnozy. Densytometria kręgosłupa najlepiej ocenia wczesne zmiany okołomenopauzalnych, których nie widać w szyjce kości udowej. Badanie szyjki ocenia ryzyko złamań kości długich. Pełne badanie densytometryczne obejmuje kręgosłup lędźwiowy i szyjki kości udowych.

Kto powinien się zgłosić na densytometrię?

  • kobiety po 65 roku życia, mężczyźni po 70 roku życia
  • kobiety po menopauzie z czynnikami ryzyka osteoporozy
  • osoby po przebytych złamaniach lub pod wpływem chorób, leków lub czynników, które są związane z obniżoną masą kostną lub wywołują przyspieszoną utratę masy kostnej
  • przed rozpoczęciem terapii farmakologicznej
  • w trakcie leczenia celem monitorowania terapii
  • każdy, kogo badanie densytometryczne skłoni do rozpoczęcia leczenia
  • kobiety, u których przerwano hormonalną terapię zastępczą

Densytometria jest podstawowym badaniem w diagnostyce osteoporozy i osteopenii. Jest dwuwymiarową odmianą tomografii komputerowej. Opiera się na radiologicznej ocenie różnicy absorpcji między kością a tkanką tłuszczową i mięśniową. Wartość pomiaru wyrażana jest dwuwymiarowo w gramach (BMC – Bone Mineral Content) i w g/cm2 (BMD – Bone Mineral Density).

Densytometrię można wykonywać z powodzeniem również w diagnostyce zakażeń atypowych wywołanych CHLAMYDIAMI oraz jako metodę pomocniczą w ustaleniu diety w przypadku osób cierpiących na otyłość.

Badania wykonywane są na wysokiej jakości densytometrze GE Lunar Prodigy (referencyjnym modelu densytometru kostnego firmy General Electric Medical, USA). Procentowy błąd pomiaru dla używanego przez nas densytometru wynosi %CV = 0,08% (przeciętnie dla densytometrów starszych typów %CV wynosi ok. 1%, dopuszczalny błąd %CV=1,8% [standard ISCD]).

LSC (najmniejsza zmiana znacząca) dla używanego przez nas densytometru

LSC = 2,77 * %CV, LSC = 2,77 * 0,08%, LSC = 0,002 g/cm2

[dopuszczalny normą ISCD błąd LSC = 0,050 g/cm2]

Dokładność aparatu pozwala w razie konieczności na wiarygodne monitorowanie pacjentów w okresach 3 miesięcznych (ważne u pacjentów na sterydoterapii).

Co to jest osteoporoza?

Osteoporoza jest chorobą układowa prowadzącą do złamań kości przy lekkich urazach. Charakteryzuje ją niska gęstość tkanki kostnej (którą mierzymy robiąc densytometrię) oraz zaburzenia mikroarchitektury beleczek kostnych. Czynniki te prowadzą do obniżenia wytrzymałości kości i w efekcie do złamań kości pod wpływem niewielkich sił. Nieco mniejsze niż w przypadku osteoporozy obniżenie gęstości kości poniżej normy nazywamy osteopenią. Osteopenia zwykle poprzedza o kilka lat wystąpienie osteoporozy.

Czym jest spowodowana osteoporoza?

Wyróżniamy 3 rodzaje osteoporozy.
Typ I okołomenopauzalna, spowodowana szybkim niszczeniem tkanki kostnej na skutek niedostatku estrogenów. Tworzenie jest prawidłowe, ale przewaga resorpcji kości powoduje szybki spadek gęstości minerału kostnego i wytrzymałości, a w efekcie złamań.
Typ II charakterystyczna dla ludzi starszych spowodowana nadczynnością przytarczyc i zwolnieniem tworzenia nowej kości przez osteoblasty, przez co przewagę mają osteoklasty niszczące kość.
Typ III osteoporoza wtórna, do rozwoju której dochodzi w skutek istnienia innych chorób.

Jakie są konsekwencje osteoporozy?

Skutkiem osteoporozy są złamania powstające przy urazie o małej sile. Złamaniu ulegają nadgarstek, trzony kręgowe, szyjka kości udowej („złamanie biodra”), kość ramienna, żebra. Częstość występowania złamań rośnie z wiekiem. Życiowe ryzyko złamania u kobiety po 40 roku życia wynosi 40% w tym przedramienia 16%, biodra 15 %, kręgosłupa 32%. Najwcześniej występują złamania nadgarstka i kręgów, później narasta liczba złamań biodra. Kolejne złamania występują nawet 75 razy częściej u osób, które przebyły już jedno złamanie i mają niską gęstość kości. U osób w starszym wieku złamania są przyczyną nieodwracalnych powikłań ze strony układu krążenia, oddechowego, moczowego i pokarmowego. Najpoważniejszym problemem są złamania biodra, gdyż śmiertelność w ciągu pierwszego roku wynosi 20% u kobiet i ok. 60% u mężczyzn! Wszyscy pacjenci po złamaniu biodra wymagają opieki osób trzecich do końca życia.

Jakie są objawy osteoporozy?

Zdecydowana większość osób, u których stwierdzamy osteoporozę jest zaskoczona rozpoznaniem. Osteoporozę najczęściej wykrywamy przypadkowo podczas badań densytometrycznych robionych „z rozsądku” u osób pozornie zdrowych, będących w grupie ryzyka lub podczas badań przesiewowych przedramienia wykonywanych podczas imprez promocyjnych. W początkowym okresie choroby, gdy nie ma jeszcze złamań, zdecydowana większość chorych nie odczuwa żadnych dolegliwości. Pacjent nie odczuwa osteoporozy podobnie jak innych, często groźnych chorób, takich jak np. nadciśnienie tętnicze czy podwyższony poziomu cholesterolu. Nierzadko pierwszym odczuwalnym objawem choroby jest złamanie przy urazie, podobnie jak pierwszym odczuwalnym objawem nadciśnienia tętniczego jest wylew krwi do mózgu, a miażdżycy zawał bądź udar niedokrwienny. Niektórzy pacjenci, u których choroba postępuję gwałtownie, odczuwają nieznaczne dolegliwości bólowe w obrębie kręgosłupa lub kości długich. Niekiedy uda się zauważyć cechy osteoporozy w zwykłym badaniu rentgenowskim, ale z całym naciskiem należy podkreślić, że zmiany wywołane osteoporozą są widoczne na zwykłym zdjęciu RTG dopiero wtedy, gdy choroba jest bardzo zaawansowana. Brak cech osteoporozy na zdjęciu nie świadczy, że pacjent nie jest nią dotknięty.


Badania BMI – (ang. Body Mass Index) to współczynnik masy ciała, pozwalający określić właściwą wagę. Aby go obliczyć należy podzielić masę ciała podanej w kilogramach przez kwadrat wysokości podanej w metrach. Obliczając BMI możemy określić ilość tkanki tłuszczowej w organizmie.